Nuôi ong dú ở Thủ Dầu Một, Tân Uyên: vườn cổ cạnh khu công nghiệp

Dải Thủ Dầu Một, Tân Uyên, Bắc Tân Uyên, Phú Giáo của Bình Dương cũ là một kiểu vùng nuôi ong dú riêng: vườn cây ăn trái lâu đời nằm ngay cạnh khu công nghiệp đang lan ra. Vườn măng cụt Lái Thiêu, vườn bưởi ven sông Đồng Nai gần như là điều kiện lý tưởng có sẵn cho ong dú. Nhưng một mảnh vườn bị san làm nhà xưởng là đủ đổi kết quả cả năm, nên ở đây phải đo bằng bán kính trên bản đồ chứ không đo bằng cảm giác.

Bình Dương cũ trong TP Hồ Chí Minh mới

Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh mới gồm TP Hồ Chí Minh cũ, Bình Dương cũ và Bà Rịa – Vũng Tàu cũ. Phần Bình Dương cũ có ba mảng khác nhau với người nuôi ong:

Hai mảng kia có bài riêng: nuôi ong dú ở Biên Hoà, Thuận An, Dĩ An và nuôi ong dú ở Dầu Tiếng và Bến Cát.

Vườn măng cụt Lái Thiêu: mô hình có sẵn

Dải vườn ven sông Sài Gòn qua Lái Thiêu, An Sơn và vùng bưởi Bạch Đằng ven sông Đồng Nai là vườn cây lâu năm nhiều tầng: măng cụt, dâu, bòn bon, sầu riêng, mít, chôm chôm, bưởi. Với ong dú, đây gần như là điều kiện lý tưởng:

• Nhiều loại cây: hoa nở lệch nhau nên ít có quãng trống hẳn.
• Tán che nhiều tầng: nắng tới tổ đã dịu, mùa khô không cần che thêm nhiều.
• Gần sông: độ ẩm cao và nguồn nước không thiếu, kể cả cuối mùa khô.
• Chủ vườn quen chăm cây: thăm tổ mỗi tuần không phải việc lạ, lại được lợi thụ phấn.

Điểm phải hỏi trước là lịch phun của vườn. Vườn măng cụt, sầu riêng có đợt phun chống sâu đục trái, nấm; vườn bưởi phun sâu vẽ bùa, nhện. Biết lịch thì che cửa tổ bằng lưới thưa buổi sáng hôm phun, hoặc dời tổ vài ngày. Vai trò thụ phấn của ong dú trong vườn trái cây có ở bài ong dú trong vườn cây ăn trái: lấy mật hay thụ phấn.

Phú Giáo, Bắc Tân Uyên: cao su xen vườn tạp

Phía bắc vùng là cao su xen vườn nhà, rẫy điều, cây ăn trái. Cao su có một đợt đáng giá ít người biết: sau khi rụng lá mùa khô, khoảng tháng 2–3 cây ra lá non và tiết mật ở cuống lá, ong khai thác được. Đợt hoa nhỏ của cao su cũng nở quãng này. Nhưng sau đợt đó là quãng trống, và lô cao su thuần thường được phát sạch thực bì. Lợi thế và rủi ro chi tiết ở bài nuôi ong dú gần vườn điều và cao su. Nguyên tắc: đặt tổ ở vườn nhà có cây tạp, sát lô cao su, không đặt sâu giữa lô.

Khu công nghiệp lan ra: tính bằng bán kính

Phần lớn Tân Uyên, Bắc Tân Uyên đang đổi từ cao su và vườn sang nhà xưởng. Ong dú bay hẹp, nên cái quyết định là những gì còn lại trong vài trăm mét quanh tổ. Cách kiểm đơn giản:

1. Mở bản đồ vệ tinh trên điện thoại, đặt điểm ở chỗ định đặt tổ.
2. Hình dung vòng tròn bán kính khoảng 300 m (bằng ba dãy nhà xưởng dài).
3. Ước trong vòng đó còn bao nhiêu phần là cây xanh: vườn, lô cao su, bờ sông, đất trống có cỏ.
4. Trên một nửa: tốt. Từ một phần ba tới một nửa: nuôi được nhưng đàn lên chậm. Dưới một phần ba: chọn chỗ khác.
5. Hỏi thêm: mảnh vườn lớn nhất trong vòng đó của ai, có sắp bán không.

Bài học tương tự từ vùng đất đang đổi phía bên kia sông: nuôi ong dú ở Long Thành và Nhơn Trạch.

Chọn chỗ trong vùng

Nuôi trên sân thượng ở phố thì có hướng dẫn riêng: nuôi ong dú trên sân thượng.

Lịch một năm

Quãng cuối mùa khô ở miền Đông là lúc nhiều đàn tụt; cách chuẩn bị có ở bài đi qua quãng đói cuối mùa khô ở miền Đông.

Việc nên làm ngay

• Mở bản đồ vệ tinh, ước tỉ lệ cây xanh trong bán kính 300 m quanh chỗ định đặt tổ.
• Hỏi chủ các vườn sát ranh về lịch phun và lịch xử lý ra hoa.
• Ưu tiên vườn ven sông, nhiều tầng tán; tránh rìa đất trống sát nhà xưởng.
• Chuẩn bị chân giá chống kiến, khay nước cho cuối mùa khô.
• Nhận tổ đầu mùa mưa, bắt đầu vài tổ rồi tự tách.

Tìm tổ giống miền Đông hoặc ghi nhật ký đàn theo lịch phun của vườn: xem trên chợ Ong Dú và ghi chép bằng ứng dụng Ong Dú.