Quãng đói của đàn ong dú: nhận ra sớm và chuẩn bị đúng lúc

Vùng nào cũng có quãng thắt trong năm, chỉ khác nhau ở chỗ rơi vào tháng nào:

Nhưng cách nhận ra và cách chuẩn bị thì giống nhau ở mọi nơi.

Dấu hiệu, xếp theo thứ tự xuất hiện

Điều quan trọng là nhận ra ở dấu hiệu số 1 và 2, chứ không phải số 4 và 5.

1. Ít ong mang phấn về. Đây là dấu hiệu sớm nhất và dễ thấy nhất. Đứng cạnh tổ vài phút, đếm xem trong mười con về có mấy con mang cục phấn ở chân. Tỷ lệ giảm rõ là nguồn hoa đang cạn.
2. Lưu lượng ra vào giảm. So với chính tổ đó tuần trước, không so với tổ khác.
3. Ong đi lấy nước tăng — thường đi kèm nắng nóng, đàn chuyển sang chế độ tiết kiệm.
4. Hũ mật vơi khi mở tổ. Tới lúc này thì đàn đã ăn vào dự trữ một thời gian rồi.
5. Quân số thưa, có xác ong trước cửa. Đây là dấu hiệu muộn, đàn đang suy thật.

Sự khác nhau giữa người nuôi có kinh nghiệm và người mới thường nằm đúng ở đây: người có kinh nghiệm phản ứng ở bước 1 – 2, người mới chỉ nhận ra ở bước 4 – 5.

Chuẩn bị: làm trước, không làm lúc đói

Nguyên tắc bao trùm: quãng đói được quyết định bởi những việc làm trong quãng no.

• Không lấy mật ngay trước quãng thắt. Đây là việc quan trọng nhất và cũng là việc hay bị vi phạm nhất, vì đúng lúc đó hũ mật nhìn đầy nhất.
• Tách đàn xong sớm, để đàn con có thời gian đứng vững trước khi vào quãng khó.
• Trồng loài nở đúng quãng thắt. Một loài nở đúng tháng đói đáng giá hơn ba loài nở vào mùa vốn đã dư hoa.
• Giữ vạt cỏ dại thay vì dọn sạch — nguồn cầm cự rẻ nhất.
• Bảo đảm nguồn nước gần, vì quãng đói thường trùng quãng nóng hoặc quãng khắc nghiệt.

Trong quãng đói: làm ít nhất có thể

• Không tách đàn
• Không lấy mật
• Hạn chế mở tổ — mỗi lần mở là đàn tốn công dựng lại lớp sáp bịt và ổn định nhiệt ẩm
• Không chuyển tổ đi nơi khác
• Chỉ quan sát từ ngoài và bảo đảm che chắn, chống kiến, nguồn nước

Cho ăn bổ sung: khi nào và với tinh thần nào

Nếu buộc phải mở tổ và thấy hũ mật gần cạn, đàn thưa rõ, thì cho ăn là hợp lý. Nhưng cần hiểu đúng bản chất:

• Đây là cứu đàn, không phải nuôi đàn. Mục tiêu là giữ đàn sống qua quãng khó, không phải tăng sản lượng.
• Lượng vừa đủ cầm cự, không cho tràn.
• Mật thu trong và ngay sau giai đoạn cho ăn không nên bán như mật hoa tự nhiên. Đây là ranh giới trung thực với người mua.
• Nếu năm nào cũng phải cho ăn thì vấn đề không nằm ở quãng đói mà nằm ở nguồn hoa — cần trồng bổ sung hoặc giảm số tổ.

Điểm cuối cùng đáng suy nghĩ. Cho ăn bổ sung thường xuyên là dấu hiệu mật độ tổ vượt quá sức chứa của vùng hoa, và câu trả lời đúng là điều chỉnh quy mô chứ không phải đổ thêm thức ăn.

Sau quãng đói: một cơ hội ít ai dùng

Khi qua được quãng thắt, hãy ghi lại đàn nào qua tốt nhất. Đây là phép thử tự nhiên chính xác nhất về sức đàn, tốt hơn mọi cách đánh giá vào mùa thuận lợi.

Những đàn đó là đàn nên ưu tiên tách vào mùa sau. Làm đều đặn qua vài năm, đây chính là cách chọn giống thực tế nhất mà không cần kỹ thuật gì phức tạp.

Câu hỏi thường gặp