Thị trường tổ giống ong dú: vì sao đây mới là nguồn thu chính

Nhiều người vào nghề với hình dung sẽ sống bằng mật. Thực tế ở Việt Nam hiện nay, với phần lớn trại, bán tổ giống mang lại nhiều hơn bán mật — và điều đó có lý do rất rõ ràng.

Vì sao tổ giống lại là khoản chính

Ba yếu tố cùng lúc:

• Nghề đang mở rộng. Mỗi năm có thêm người mới bắt đầu, và ai cũng cần tổ để khởi đầu. Cầu về tổ giống tăng theo số người vào nghề.
• Nguồn cung bị giới hạn tự nhiên. Ong dú sinh sản chậm — một đàn khoẻ chỉ tách được một tới hai lần mỗi năm. Không ai có thể tăng nguồn cung nhanh.
• Giá một tổ giống cao hơn nhiều so với lượng mật mà tổ đó cho trong một năm. Đây là phép so sánh mà người mới ít khi làm.

Điểm thứ ba là mấu chốt. Nó có nghĩa là: với cùng một đàn, tách ra bán thường có giá trị hơn giữ lại lấy mật.

Nhưng không thể tách vô hạn

Đây là chỗ cần cân bằng. Tách đàn quá mức dẫn tới:

Dòng thứ ba đáng chú ý nhất. Thị trường tổ giống ở Việt Nam chủ yếu vận hành bằng giới thiệu truyền miệng — người mua hỏi người quen. Bán tổ yếu là cách nhanh nhất để mất luôn kênh bán của mình.

Chênh lệch giá theo vùng

Giá tổ giống không đồng nhất trên cả nước, và chênh lệch khá lớn:

• Vùng lõi (Đông Nam Bộ): giá thấp nhất, vì nguồn cung tại chỗ dồi dào và nhiều người bán.
• Vùng đang mở (Tây Nguyên, miền Tây, Nam Trung Bộ): giá trung bình, cung cầu đang cân bằng dần.
• Vùng thiếu nguồn (miền Bắc, miền Trung): giá cao nhất, vì phần lớn phải chuyển từ xa tới, cộng cước và rủi ro dọc đường.

Chênh lệch này tạo ra cơ hội thật cho người nuôi ở vùng thiếu nguồn: ai gây dựng được đàn ổn định ở miền Bắc hay miền Trung thì đang giữ đúng mắt xích mà cả vùng đang thiếu.

Định giá tổ của mình

Các yếu tố người mua thật sự quan tâm, xếp theo mức ảnh hưởng tới giá:

• Sức đàn — quân số, có ấu trùng đang phát triển không, hũ mật có sẵn không
• Tuổi đàn — đàn mới tách còn non thì rẻ hơn đàn đã ổn định vài tháng
• Có thùng đi kèm hay không
• Nguồn gốc rõ ràng — tách từ đàn nào, nuôi ở đâu
• Cam kết sau bán — hỗ trợ kỹ thuật, xử lý nếu hỏng dọc đường

Yếu tố cuối cùng thường bị bỏ qua nhưng có sức nặng lớn với người mua lần đầu, và nó không tốn gì ngoài thời gian trả lời tin nhắn.

Chiến lược hợp lý cho trại nhỏ

Với người nuôi vài chục tổ ở vùng có nhiều người mới bắt đầu:

• Ưu tiên chăm cho đàn khoẻ thay vì ép lấy mật — đàn khoẻ mới tách được đều.
• Tách đúng mùa, đúng số lượng mà đàn mẹ chịu được.
• Bán tổ đã ổn định chứ không bán đàn vừa tách xong.
• Giữ liên lạc với người mua — họ sẽ quay lại mua thêm và giới thiệu người khác.
• Coi mật là sản phẩm phụ — bán cho khách quen với giá tốt, không cần chạy sản lượng.

Điều sẽ thay đổi

Thị trường tổ giống hiện nay đang ở giai đoạn nghề mở rộng. Khi số người nuôi bão hoà ở một vùng, cầu về tổ giống ở vùng đó sẽ giảm và giá hạ.

Người làm dài hạn nên chuẩn bị cho lúc đó bằng cách không đặt tất cả vào một nguồn thu: tổ giống, mật, dịch vụ thụ phấn, và sản phẩm chế biến đều là những hướng đáng có mặt.

Câu hỏi thường gặp