Nghề nuôi ong dú Việt Nam đang ở giai đoạn nào và sẽ đi về đâu

Nghề nuôi ong dú Việt Nam đang ở giai đoạn mở rộng: mỗi năm thêm người vào nghề, cầu vượt cung ở cả mật lẫn tổ giống, giá còn cao, và ai nuôi được thì bán được.

Giai đoạn này không kéo dài mãi. Nhìn sang các nước đi trước là thấy khá rõ nghề sẽ đi đâu.

Ba giai đoạn của một nghề

Ba thay đổi sẽ tới

1. Giá mật sẽ hạ

Khi số người nuôi đủ nhiều và sản lượng ổn định, giá mật ong dú sẽ về mức hợp lý hơn thay vì mức khan hiếm. Điều này đã xảy ra ở các nước có nghề phát triển sớm hơn trong khu vực.

Hệ quả: kế hoạch kinh doanh dựa trên giá mật hiện tại có rủi ro. Người tính dài hạn nên tính với mức giá thấp hơn đáng kể.

2. Cầu tổ giống sẽ giảm ở vùng bão hoà

Hiện nay tổ giống là khoản thu chính ở nhiều trại, nhờ dòng người mới liên tục vào nghề. Khi một vùng đã đủ người nuôi, dòng đó chậm lại.

Hệ quả: vùng lõi sẽ cảm nhận trước, vùng đang mở thì còn thời gian. Đây là lý do các vùng chưa phát triển như miền Bắc và miền Trung vẫn còn dư địa lớn.

3. Nghề sẽ chuẩn hoá dần

Hiện tại mỗi vùng một kiểu thùng, cách gọi tên loài chưa thống nhất, chất lượng tổ giống chênh lệch lớn. Khi nghề trưởng thành, những thứ này sẽ hội tụ dần.

Hệ quả: người có ghi chép, có quy trình rõ ràng, có nguồn gốc minh bạch sẽ ở vị thế tốt hơn khi thị trường bắt đầu phân biệt theo chất lượng.

Hướng đi đang mở mà ít người khai thác

Dịch vụ thụ phấn. Ở Thái Lan, nhiều trại nuôi ong không ngòi đốt chủ yếu để thụ phấn cho vườn cây ăn trái, mật chỉ là sản phẩm phụ. Ở Việt Nam hướng này gần như chưa được khai thác.

Nó đáng chú ý vì:

• Không phụ thuộc giá mật
• Cầu gắn với diện tích cây ăn trái, vốn rất lớn ở Việt Nam
• Ít cạnh tranh vì chưa ai làm
• Đàn ít bị động nên khoẻ hơn

Các cây được lợi rõ nhất là những loài có hoa nhỏ và tỷ lệ đậu quả thấp — mắc ca, sầu riêng, một số cây có múi.

Người nuôi nên chuẩn bị gì từ bây giờ

• Ghi chép từ đầu. Khi thị trường bắt đầu phân biệt theo chất lượng và nguồn gốc, người có dữ liệu sẽ nói được điều người khác không nói được.
• Đừng đặt tất cả vào một nguồn thu. Tổ giống, mật, thụ phấn, sản phẩm chế biến — có mặt ở nhiều hướng thì chịu được biến động.
• Đầu tư vào nguồn hoa. Đây là thứ mất nhiều năm mới thành, và là giới hạn thật của quy mô trại.
• Xây quan hệ với khách thay vì bán một lần. Khách quen là tài sản bền hơn giá cao.
• Ở vùng thiếu nguồn thì đây là lúc gây dựng — miền Bắc, miền Trung còn dư địa lớn hơn vùng lõi nhiều.

Điều không đổi

Dù thị trường biến động thế nào, có một thứ không đổi: đàn khoẻ thì mọi thứ khác dễ.

Đàn khoẻ thì tách được đều, cho mật tốt, thụ phấn hiệu quả, chịu được thiên địch và thời tiết xấu. Mọi chiến lược thị trường đều dựa trên nền đó. Người dành công cho việc chăm đàn và xây nguồn hoa đang đầu tư vào thứ giữ giá trị qua mọi giai đoạn.

Câu hỏi thường gặp