Mùa xuân miền Bắc: nửa năm cơ hội của người nuôi ong dú

Miền Nam cho người nuôi ong dú gần như cả năm để làm việc. Miền Bắc thì không — chỉ có khoảng sáu tháng, từ tháng 3 tới tháng 8, và mọi thứ quan trọng phải xảy ra trong quãng đó.

Điều này nghe như bất lợi, nhưng nó cũng làm cho việc lập kế hoạch rõ ràng hơn nhiều: một cửa sổ, một danh sách việc, một hạn chót.

Ba giai đoạn của cửa sổ sáu tháng

Tháng 3 – 4: đừng vội

Sai lầm phổ biến là thấy trời ấm liền mở tổ kiểm tra ngay và tính chuyện tách đàn. Nhưng đàn vừa qua ba tháng hao, quân số mỏng, chưa có gì để chia.

Việc nên làm trong quãng này:

• Đợi trời ổn định hẳn rồi mới mở tổ lần đầu. Miền Bắc có những đợt rét muộn, mở tổ đúng lúc đó là hỏng.
• Đánh giá từng đàn khi mở: quân số, dự trữ còn lại, có dấu hiệu ong chúa hoạt động không.
• Ghi lại đàn nào qua đông tốt nhất. Đây là thông tin quý nhất trong cả năm — đó là đàn nên ưu tiên tách vào tháng 5.
• Cứu đàn yếu nếu còn cứu được, hoặc gộp lại nếu quá mỏng.

Tháng 5 – 6: cửa sổ tách đàn duy nhất

Đây là quãng quan trọng nhất trong năm. Tách đàn ngoài quãng này ở miền Bắc gần như luôn dẫn tới đàn con không kịp mạnh trước mùa rét.

Nguyên tắc:

• Chỉ tách từ đàn thật sự mạnh. Ở miền Bắc, ngưỡng "đủ mạnh để tách" phải cao hơn miền Nam, vì đàn con còn phải kịp qua đông.
• Tách sớm trong cửa sổ, không tách muộn. Tách tháng 5 thì đàn con có ba tháng gây dựng; tách tháng 7 thì chỉ còn một tháng.
• Ưu tiên đàn qua đông tốt — chúng đã chứng minh được khả năng chịu điều kiện của vùng.
• Thà tách ít mà chắc. Một đàn con mạnh hơn hai đàn con yếu, vì hai đàn yếu có thể mất cả hai qua đông.

Tháng 7 – 8: tích trữ và hạn chót

Quãng này mục tiêu duy nhất là đàn vào đông với dự trữ đủ. Câu hỏi trước mỗi quyết định nên là: việc này giúp hay cản chuyện đó?

• Thu mật: chỉ từ đàn rất mạnh, và chỉ lấy phần dư rõ ràng. Đàn trung bình thì để nguyên.
• Không tách nữa sau tháng 6, muộn nhất là đầu tháng 7.
• Cuối tháng 8 là hạn chót cho mọi can thiệp. Sau đó chuyển sang chế độ chuẩn bị mùa đông.

Nguồn hoa miền Bắc trong cửa sổ này

Điểm mạnh của miền Bắc là mùa xuân hè có nguồn hoa khá phong phú:

• Hoa xuân — cây ăn quả nở rộ, vải nhãn ở các vùng trồng lớn
• Vườn nhà và cây cảnh — miền Bắc có mật độ vườn nhà cao
• Hoa dại mùa hè — phong phú, nhất là vùng trung du và miền núi
• Cây rừng và cây trồng lâm nghiệp ở vùng núi phía Bắc

Nghĩa là trong cửa sổ sáu tháng, nguồn hoa không phải vấn đề. Vấn đề chỉ là thời gian.

Tư duy cần có

Người nuôi ong dú miền Nam có thể sửa sai trong năm — làm hỏng quý này thì quý sau gỡ. Người nuôi miền Bắc thì không: bỏ lỡ cửa sổ tách đàn tháng 5 – 6 là mất trọn một năm.

Nên cách làm hợp lý là lên kế hoạch cả năm từ tháng 3, biết trước tuần nào làm gì, thay vì tuỳ hứng. Ghi chép ở đây không phải chuyện hình thức mà là công cụ thật.

Câu hỏi thường gặp