Mua tổ ong dú chuyển từ Nam ra Bắc: chuẩn bị và nhận tổ đúng cách

Vì nguồn tổ giống ở miền Bắc còn mỏng, phần lớn người bắt đầu ở đây phải đặt tổ từ miền Nam chuyển ra. Chuyến đi một hai ngày trên xe là cú sốc lớn nhất mà đàn phải chịu, và cách xử lý trong tuần đầu quyết định phần lớn kết quả.

Chọn thời điểm đặt tổ

Đây là quyết định quan trọng nhất, làm trước cả việc chọn người bán.

• Tốt nhất: tháng 3 – 5. Trời miền Bắc đã ấm ổn định, đàn có trọn cửa sổ thuận lợi để thích nghi và gây dựng trước mùa rét.
• Chấp nhận được: tháng 6 – 7. Vẫn còn thời gian nhưng hẹp hơn.
• Nên tránh: tháng 8 trở đi. Đàn vừa qua vận chuyển, vừa phải thích nghi khí hậu mới, lại sắp gặp rét — ba việc khó cùng lúc.
• Tuyệt đối tránh: mùa đông. Chuyển đàn từ vùng ấm ra vùng đang rét gần như chắc chắn hỏng.

Thoả thuận trước với người bán

Những điều nên hỏi và chốt trước khi chuyển tiền:

Người bán làm nghề nghiêm túc sẽ trả lời được hết. Ai né tránh mấy câu này thì nên cân nhắc lại.

Đóng gói đúng — điều nên yêu cầu

Ba yếu tố quyết định đàn sống sót chuyến đi:

• Thông khí. Đây là yếu tố số một. Tổ bịt kín trong thùng carton kín là chết ngạt, nhất là khi xe nóng. Phải có lỗ thông khí đủ, che lưới để ong không thoát.
• Cố định bên trong. Bánh tổ và hũ mật rất dễ vỡ khi rung lắc. Tổ phải được chèn chặt để không xê dịch trong thùng.
• Tránh nóng. Không để tổ trong khoang kín nóng hoặc phơi nắng. Nhiều đàn chết vì nóng chứ không phải vì rung lắc.

Cửa tổ thường được bịt tạm bằng vật liệu thoáng trong lúc vận chuyển — điều này bình thường, nhưng phải là vật liệu cho không khí đi qua.

Tuần đầu sau khi nhận tổ

Thứ tự việc, và quan trọng nhất là những việc không làm:

Ngày đầu

• Nhận vào chiều muộn nếu chọn được thời điểm
• Đặt ngay vào vị trí cố định đã chuẩn bị sẵn — không để tạm chỗ này rồi mai dời chỗ khác
• Mở cửa tổ cho ong ra vào
• Để yên hoàn toàn. Không mở thùng, không nhìn vào trong, không đứng cạnh quan sát lâu

Ngày 2 – 3

• Quan sát cửa tổ từ xa. Có ong ra vào là dấu hiệu tốt.
• Bảo đảm bát nước chống kiến đầy và có nguồn nước gần cho ong
• Vẫn không mở tổ

Sau một tuần

• Nếu ong ra vào đều, có ong mang phấn về, có ong gác cửa — đàn đang ổn định tốt
• Có thể mở kiểm tra nhanh vào ngày ấm, giữa buổi
• Đừng kỳ vọng đàn phát triển ngay. Vài tháng đầu chậm là bình thường khi đàn phải làm quen mùa hoa và khí hậu mới

Dấu hiệu đàn không qua được chuyến đi

• Không có ong ra vào sau vài ngày trời ấm
• Xác ong nhiều ở đáy thùng khi mở
• Bên trong bánh tổ vỡ nát, mật chảy lênh láng
• Không có dấu hiệu ong chúa hoạt động sau vài tuần

Nếu bánh tổ vỡ nhưng ong còn nhiều và ong chúa còn, đàn thường dựng lại được — cần để yên và kiên nhẫn.

Cách giảm phụ thuộc về lâu dài

Mua tổ từ xa là giải pháp cho lúc bắt đầu, không nên là cách làm lâu dài. Hướng đi hợp lý:

• Mua ít, giữ kỹ, tách dần. Hai ba tổ ban đầu, sau vài năm là có nguồn tại chỗ.
• Ưu tiên nhân từ đàn qua đông tốt nhất — chúng đã chứng minh hợp với vùng.
• Kết nối với người nuôi khác trong vùng để trao đổi tổ giống, giảm dần việc phải đặt từ xa.

Câu hỏi thường gặp